TRẦM CẢM Ở SINH VIÊN ĐẠI HỌC NĂM THỨ NHẤT TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ VAI TRÒ CỦA HỖ TRỢ XÃ HỘI
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Trầm cảm là một trong những vấn đề về sức khỏe tâm thần cần được quan tâm ở người trưởng thành trẻ tuổi nói chung và ở sinh viên nói riêng, trong đó có sinh viên đại học năm thứ nhất. Mục tiêu của nghiên cứu này là khám phá mức độ trầm cảm ở sinh viên đại học năm thứ nhất tại Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời xem xét tác động của hỗ trợ xã hội đến vấn đề này ở sinh viên. Thiết kế nghiên cứu định lượng, mô tả cắt ngang trên mẫu gồm 727 người tham gia được lựa chọn ngẫu nhiên, thuận tiện; dữ liệu được thu thập thông qua bảng hỏi tự báo cáo với 02 thang đo chính là DASS-21 và PSSS; dữ liệu khảo sát được xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS 26.0. Kết quả khảo sát cho thấy 21,5% sinh viên đại học năm thứ nhất có biểu hiện trầm cảm ở các mức độ khác nhau, trong đó 9,5% ở mức “Nhẹ”, 8,8% ở mức “Vừa” và 3,0% ở mức “Nặng”. Hỗ trợ của cha mẹ được xác nhận là có tác động nghịch chiều đến trầm cảm của sinh viên. Các phát hiện của nghiên cứu này góp phần làm rõ thực trạng trầm cảm ở sinh viên đại học năm thứ nhất và vai trò của hỗ trợ xã hội, cung cấp cơ sở thực tiễn cho việc thúc đẩy và định hướng các chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần cho sinh viên đại học năm thứ nhất trong các cơ sở giáo dục đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Từ khóa
Sức khoẻ tâm thần, Trầm cảm, Hỗ trợ xã hội, Sinh viên đại học năm thứ nhất
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
Bernardo, A. B., Cerezo, R., Rodríguez-Muñiz, L., Núñez, J. C., Tuero, E., and García, M. E. (2016). Predicción del abandono universitario: variables explicativas y medidas de prevención. Rev. Fuentes, 16, 63–84. https://doi.org/10.12795/revistafuentes.2015.i16.03
Deng, Y., Cherian, J., Khan, N.U.N., Kumari, K., Sial, M.S., Comite, U., Gavurova, B., Popp, J. (2022). Family and Academic Stress and Their Impact on Students' Depression Level and Academic Performance. Front Psychiatry, 16(13), 869337. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.869337
Descals-Tomás, A., Rocabert-Beut, E., Abellán-Roselló, L., Gómez-Artiga, A., Doménech- Betoret, F. (2021). Influence of Teacher and Family Support on University Student Motivation and Engagement. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(5):2606. https://doi.org/10.3390/ijerph18052606
Duệ, O. T., Việt, P. T., Sơn, Đào A., Bảo, Q. T., & Toàn, P. N. (2025). Lo âu, căng thẳng và trầm cảm ở sinh viên khoa Y dược, Trường Đại học Nam Cần Thơ năm 2024 và một số yếu tố liên quan. Tạp Chí Y học Cộng đồng, 66(3). https://doi.org/10.52163/yhc.v66i3.2532
Green & Salkind (2003). Using SPSS for Windows and Macintosh: Analyzing and Understanding Data. Prentice Hall, New Jersey.
Hạnh, T.T.K., Then, T.V., Thương, N.T.H., Trinh, L.T.H., và Linh, P.H. (2025). Mối quan hệ giữa trầm cảm, lo âu, stress với lòng tự trọng ở sinh viên Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng, HIUJS, 36, 129–136, https://doi.org/10.59294/HIUJS2025052
Hang, P. T., Hang, V. T. T., and Lan, N. T. P. (2022). Mental health status and some factors related to mental health of students at Ha Tinh Medical College in 2022. Vietnam Journal of Preventive Medicine, 32(7), 121-130. https://doi.org/10.51403/0868-2836/2022/848
Hồ, T. N., & Hoàng, T. X. H. (2024). Đánh giá mức độ trầm cảm, lo âu, stress của sinh viên Trường Cao đẳng Công thương Việt Nam năm 2023. Tạp Chí Y học Việt Nam, 538(2). https://doi.org/10.51298/vmj.v538i2.9438
Hương, L.T. (2024). Students levels of depression, anxiety, and stress Industrial University of Ho Chi Minh city. Journal Of Science And Technology, 69(03). https://doi.org/10.46242/jstiuh.v69i03.5136
Hair, J.F., Black, W.C., Babin, B.J., and Anderson, R.E. (2014). Multivariate Data Analysis. 7th Edition, Pearson Education, Upper Saddle River.
Hernández-Torrano, D., Ibrayeva, L., Sparks, J., Lim, N., Clementi, A., Almukhambetova, A., Nurtayev, Y. and Muratkyzy, A. (2020). Mental Health and Well-Being of University Students: A Bibliometric Mapping of the Literature. Front. Psychol, 11, 1226. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.01226
Ho, M.D. & Nguyen, T.P.U. (2021). Sự hỗ trợ xã hội, sự căng thẳng và sự hài lòng cuộc sống của sinh viên đại học năm thứ nhất Trường đại học Trà vinh. Tạp chí khoa học Trường Đại học Trà Vinh, 1(42), 47-60. Available at: https://journal.tvu.edu.vn/vi/index.php/tckh/article/view/17
House, J.S., Landis, K.R., & Umberson, D. (1988). Social relationships and health. Science, 241(4865), 540-545. https://doi.org/10.1126/science.3399889
Johnson-Esparza, Y., Espinosa, P.R., Verney, S.P., Boursaw, B. & Smith, B.W. (2021). Social Support Protects Against Symptoms of Anxiety and Depression: Key Variations in Latinx and Non-Latinx White College Students. Journal of Latinx Psychology, 9(2), 161–178. https://doi.org/10.1037/lat0000184
Jie, L., Xue, H., Wangshuai, W., Gong, S., & Zhim, I.C. (2018). How social support influences university students’ academic achievement and emotional exhaustion: The mediating role of self-esteem. Learning and Individual Differences, 61, 120– 126. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2017.11.016
Kaplan, H. (2018). Teachers’ autonomy support, autonomy suppression and conditional negative regard as predictors of optimal learning experience among high-achieving Bedouin students. Soc. Psychol. Educ, 21, 22–255. https://doi.org/10.1007/s11218-017- 9405-y
Linh, D.M. (2025). Tình hình trầm cảm ở sinh viên trường Đại học Y Dược Cần Thơ. (2025). Tạp chí Y Dược Thái Bình, 37-42. https://doi.org/10.62685/tbjmp.2025.17.05
Mkonto, N. (2021). Family support for First-Year students during the transition to University. The International Journal of Learning in Higher Education, 28(1): 137-151. https://doi.org/10.18848/2327-7955/CGP/v28i01/139-150
Maharana, N., Goswami, R., & Behera, D.K. (2023). Impact of Mindfulness to Relieve Stress, Anxiety, and Depression among the University Students of Odisha. International Journal of Multidisciplinary Approach Research and Science. https://doi.org/10.59653/ijmars.v1i03.206
Nguyễn, T.T., & Đào T.D.D. (2019). Những khó khăn trong cuộc sống của sinh viên năm nhất Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh, 50, 120. https://journal.hcmue.edu.vn/index.php/hcmuejos/article/view/260
Quỳnh, H.T.T., Bắc, N.V. (2021). Hỗ trợ xã hội và trầm cảm ở sinh viên Đại học Huế: Vai trò điều tiết của lòng tự trọng [Social support and depression in Hue university students: The regulatory role of self-esteem]. Journal of Psychology, 4(265), 47. Available at: https://csdlkhoahoc.hueuni.edu.vn/data/2021/5/BAI_BAO_Th__bac.pdf
Rehman, M., Jawad, Z.S. & Bano, Sher. (2023). Level of Academic Stress and its Influence on the Academic Achievements of Students at Mirpur University of Science and Technology. Sjesr, 6, 169-175. https://doi.org/10.36902/sjesr-vol6-iss1-2023(169-175)
Roksa, J., & Kinsley, P. (2019). The role of family support in facilitating academic success of low-income students. Research in Higher Education, 60, 415- 436. https://doi.org/10.1007/s11162-018-9517-z
Thiện, T.V., Linh, N.T.M., Tuyết, N.T.B., Ngọc, Đ.B., Trung, N.T., & Tuấn, M.Đ. (2024). 28. Thực trạng stress, lo âu và trầm cảm của sinh viên Trường Đại học Y dược - Đại học quốc gia Hà Nội học tập tại cơ sở Hòa Lạc năm học 2022-2023. Tạp Chí Y học Cộng đồng, 65(CĐ 5 - NCKH). https://doi.org/10.52163/yhc.v65iCD5.1272
Thuật, L.N., & Thảo, Đ.T.P. (2024). Những khó khăn sinh viên ngành Sư phạm Vật lý gặp phải trong học tập và cuộc sống . Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, 60(CĐ Giáo dục Đồng bằng sông Cửu Long), 1-9. https://doi.org/10.22144/ctujos.2024.277
Trang, T.K. (2012). Stress, anxiety and depression in medical students. Medical Journal of Ho Chi Minh City, 16(1), 356-362. Available at: https://www.tapchiyhoctphcm.vn/articles/11198
Tuan, P. V. (2020). Factors affecting the first-years students’ adaptation to learning activities: A case study of a public university in Vietnam. Humanities & Social Sciences Reviews, 8(3), 1422-1432. https://doi.org/10.18510/hssr.2020.83143
Van, T.P. (2024). The relationship between academic stress and dropout intention of university students: the mediating role of teacher and family support. Revista Românească pentru Educaţie Multidimensională, 16(2), 642-665. https://doi.org/10.18662/rrem/16.2/877
Vân, D.T.H & Tường, N.P.C. (2010). Mối quan hệ giữa chỗ dựa xã hội và cách ứng phó của sinh viên Trường Đại học Y dược - Đại học Huế. Tạp chí Khoa học và Giáo dục, 1(13), 93 – 99. Truy cập tại: https://thuvienso.net/document/view/moi-quan-he-giua-cho-dua-xa-hoi-va-cach-ung- pho-voi-stress-cua-sinh-vien-truong-dai-hoc-y-duoc-dai-hoc-hue-1057615
Xin, Z. (2022). Perceived social support and college student engagement: moderating effects of a grateful disposition on the satisfaction of basic psychological needs as a mediator. BMC Psychol, 10, 298. https://doi.org/10.1186/s40359-022-01015-z
Zimet, G., Dahlem, N., Zimet, S., and Farley, G. (1988). The multidimensional scale of perceived social support. J. Pers. Assess. 52, 30–41. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa5201_2
Deng, Y., Cherian, J., Khan, N.U.N., Kumari, K., Sial, M.S., Comite, U., Gavurova, B., Popp, J. (2022). Family and Academic Stress and Their Impact on Students' Depression Level and Academic Performance. Front Psychiatry, 16(13), 869337. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.869337
Descals-Tomás, A., Rocabert-Beut, E., Abellán-Roselló, L., Gómez-Artiga, A., Doménech- Betoret, F. (2021). Influence of Teacher and Family Support on University Student Motivation and Engagement. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(5):2606. https://doi.org/10.3390/ijerph18052606
Duệ, O. T., Việt, P. T., Sơn, Đào A., Bảo, Q. T., & Toàn, P. N. (2025). Lo âu, căng thẳng và trầm cảm ở sinh viên khoa Y dược, Trường Đại học Nam Cần Thơ năm 2024 và một số yếu tố liên quan. Tạp Chí Y học Cộng đồng, 66(3). https://doi.org/10.52163/yhc.v66i3.2532
Green & Salkind (2003). Using SPSS for Windows and Macintosh: Analyzing and Understanding Data. Prentice Hall, New Jersey.
Hạnh, T.T.K., Then, T.V., Thương, N.T.H., Trinh, L.T.H., và Linh, P.H. (2025). Mối quan hệ giữa trầm cảm, lo âu, stress với lòng tự trọng ở sinh viên Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng, HIUJS, 36, 129–136, https://doi.org/10.59294/HIUJS2025052
Hang, P. T., Hang, V. T. T., and Lan, N. T. P. (2022). Mental health status and some factors related to mental health of students at Ha Tinh Medical College in 2022. Vietnam Journal of Preventive Medicine, 32(7), 121-130. https://doi.org/10.51403/0868-2836/2022/848
Hồ, T. N., & Hoàng, T. X. H. (2024). Đánh giá mức độ trầm cảm, lo âu, stress của sinh viên Trường Cao đẳng Công thương Việt Nam năm 2023. Tạp Chí Y học Việt Nam, 538(2). https://doi.org/10.51298/vmj.v538i2.9438
Hương, L.T. (2024). Students levels of depression, anxiety, and stress Industrial University of Ho Chi Minh city. Journal Of Science And Technology, 69(03). https://doi.org/10.46242/jstiuh.v69i03.5136
Hair, J.F., Black, W.C., Babin, B.J., and Anderson, R.E. (2014). Multivariate Data Analysis. 7th Edition, Pearson Education, Upper Saddle River.
Hernández-Torrano, D., Ibrayeva, L., Sparks, J., Lim, N., Clementi, A., Almukhambetova, A., Nurtayev, Y. and Muratkyzy, A. (2020). Mental Health and Well-Being of University Students: A Bibliometric Mapping of the Literature. Front. Psychol, 11, 1226. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.01226
Ho, M.D. & Nguyen, T.P.U. (2021). Sự hỗ trợ xã hội, sự căng thẳng và sự hài lòng cuộc sống của sinh viên đại học năm thứ nhất Trường đại học Trà vinh. Tạp chí khoa học Trường Đại học Trà Vinh, 1(42), 47-60. Available at: https://journal.tvu.edu.vn/vi/index.php/tckh/article/view/17
House, J.S., Landis, K.R., & Umberson, D. (1988). Social relationships and health. Science, 241(4865), 540-545. https://doi.org/10.1126/science.3399889
Johnson-Esparza, Y., Espinosa, P.R., Verney, S.P., Boursaw, B. & Smith, B.W. (2021). Social Support Protects Against Symptoms of Anxiety and Depression: Key Variations in Latinx and Non-Latinx White College Students. Journal of Latinx Psychology, 9(2), 161–178. https://doi.org/10.1037/lat0000184
Jie, L., Xue, H., Wangshuai, W., Gong, S., & Zhim, I.C. (2018). How social support influences university students’ academic achievement and emotional exhaustion: The mediating role of self-esteem. Learning and Individual Differences, 61, 120– 126. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2017.11.016
Kaplan, H. (2018). Teachers’ autonomy support, autonomy suppression and conditional negative regard as predictors of optimal learning experience among high-achieving Bedouin students. Soc. Psychol. Educ, 21, 22–255. https://doi.org/10.1007/s11218-017- 9405-y
Linh, D.M. (2025). Tình hình trầm cảm ở sinh viên trường Đại học Y Dược Cần Thơ. (2025). Tạp chí Y Dược Thái Bình, 37-42. https://doi.org/10.62685/tbjmp.2025.17.05
Mkonto, N. (2021). Family support for First-Year students during the transition to University. The International Journal of Learning in Higher Education, 28(1): 137-151. https://doi.org/10.18848/2327-7955/CGP/v28i01/139-150
Maharana, N., Goswami, R., & Behera, D.K. (2023). Impact of Mindfulness to Relieve Stress, Anxiety, and Depression among the University Students of Odisha. International Journal of Multidisciplinary Approach Research and Science. https://doi.org/10.59653/ijmars.v1i03.206
Nguyễn, T.T., & Đào T.D.D. (2019). Những khó khăn trong cuộc sống của sinh viên năm nhất Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh, 50, 120. https://journal.hcmue.edu.vn/index.php/hcmuejos/article/view/260
Quỳnh, H.T.T., Bắc, N.V. (2021). Hỗ trợ xã hội và trầm cảm ở sinh viên Đại học Huế: Vai trò điều tiết của lòng tự trọng [Social support and depression in Hue university students: The regulatory role of self-esteem]. Journal of Psychology, 4(265), 47. Available at: https://csdlkhoahoc.hueuni.edu.vn/data/2021/5/BAI_BAO_Th__bac.pdf
Rehman, M., Jawad, Z.S. & Bano, Sher. (2023). Level of Academic Stress and its Influence on the Academic Achievements of Students at Mirpur University of Science and Technology. Sjesr, 6, 169-175. https://doi.org/10.36902/sjesr-vol6-iss1-2023(169-175)
Roksa, J., & Kinsley, P. (2019). The role of family support in facilitating academic success of low-income students. Research in Higher Education, 60, 415- 436. https://doi.org/10.1007/s11162-018-9517-z
Thiện, T.V., Linh, N.T.M., Tuyết, N.T.B., Ngọc, Đ.B., Trung, N.T., & Tuấn, M.Đ. (2024). 28. Thực trạng stress, lo âu và trầm cảm của sinh viên Trường Đại học Y dược - Đại học quốc gia Hà Nội học tập tại cơ sở Hòa Lạc năm học 2022-2023. Tạp Chí Y học Cộng đồng, 65(CĐ 5 - NCKH). https://doi.org/10.52163/yhc.v65iCD5.1272
Thuật, L.N., & Thảo, Đ.T.P. (2024). Những khó khăn sinh viên ngành Sư phạm Vật lý gặp phải trong học tập và cuộc sống . Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, 60(CĐ Giáo dục Đồng bằng sông Cửu Long), 1-9. https://doi.org/10.22144/ctujos.2024.277
Trang, T.K. (2012). Stress, anxiety and depression in medical students. Medical Journal of Ho Chi Minh City, 16(1), 356-362. Available at: https://www.tapchiyhoctphcm.vn/articles/11198
Tuan, P. V. (2020). Factors affecting the first-years students’ adaptation to learning activities: A case study of a public university in Vietnam. Humanities & Social Sciences Reviews, 8(3), 1422-1432. https://doi.org/10.18510/hssr.2020.83143
Van, T.P. (2024). The relationship between academic stress and dropout intention of university students: the mediating role of teacher and family support. Revista Românească pentru Educaţie Multidimensională, 16(2), 642-665. https://doi.org/10.18662/rrem/16.2/877
Vân, D.T.H & Tường, N.P.C. (2010). Mối quan hệ giữa chỗ dựa xã hội và cách ứng phó của sinh viên Trường Đại học Y dược - Đại học Huế. Tạp chí Khoa học và Giáo dục, 1(13), 93 – 99. Truy cập tại: https://thuvienso.net/document/view/moi-quan-he-giua-cho-dua-xa-hoi-va-cach-ung- pho-voi-stress-cua-sinh-vien-truong-dai-hoc-y-duoc-dai-hoc-hue-1057615
Xin, Z. (2022). Perceived social support and college student engagement: moderating effects of a grateful disposition on the satisfaction of basic psychological needs as a mediator. BMC Psychol, 10, 298. https://doi.org/10.1186/s40359-022-01015-z
Zimet, G., Dahlem, N., Zimet, S., and Farley, G. (1988). The multidimensional scale of perceived social support. J. Pers. Assess. 52, 30–41. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa5201_2